|
SAHİPLİ ARAZİLERDEKİ
OCAKLAR İLE İLGİLİ KAPSAM NEDİR?
1901 tarihli
Taşocakları Nizamnamesinin 1 inci maddesinde "Ocaklar; somaki, alçı,
kireç, çakmak, kaldırım, değirmen, litografya, mermer çeşitleri, çakıl,
gre, granit ve kumlu ve benzeri taşlarla amyant, pozolan, strasi,
bazalt, lavmarin, tebeşir, üstübeç, kil, çimento, kaolen, feldspat ve
buna benzer cisimlerden, yün ve yapağı temizlenmesi, çanak çömlek ve
benzeri ürünler, boya imali veya toprağın kuvvetlendirilmesi için
tarımla uğraşanlar tarafından kullanılan piritli topraklarla diğer
topraklardan ve bunlara benzer diğer maddelerden ibarettir." şeklinde
tanımlanan taş, kum, toprak, çakıl vb. ocaklar; şahısların mülkiyetinde
bulunan arazilerde çıkarsa bu Nizamname'nin 2 nci maddesi uyarınca
işletme hakkı arazi sahibine aittir.
Keza, bir kimse tasarrufu altında bulunan arazide
meydana çıkan ocaklardan, kendine ait özel inşaat ve imalat (yapım
işleri) için ihtiyaç duyduğu maddeleri, aynı Nizamname'nin 3 üncü
maddesi hükmüne göre, hükümete (vilayete) durumu haber vermeye, harç ve
vergi ödemeye zorunlu olmadan çıkarıp kullanabilir.
Ancak, kendi tasarrufu altında bulunan veya sahibini
razı ettiği arazide ticaret amacıyla ocak açmak ve işletmek isteyenler,
durumu vilayete bir dilekçe ile bildirmeye zorunludur. dilekçede;
Başvuranın adı,
soyadı ve adresi,
Eğer arazi başkasının
tasarrufunda ise onun adı, soyadı ve rızasının alınmış olduğu,
Anılan yerde ocak açılması ve işletilmesinden dolayı doğacak zarar ve
ziyanı ödemeyi üstleneceği,
Civarında bulunan yapı ve tesislere, diğer emlake ve yollara ve en
yakınındaki akarsuya göre ilişkisi,
Ocağın yerüstünde mi yoksa kazılmak suretiyle toprak altında mı
açılacağı,
Ocaktan çıkarılacak maddelerin cinsi, türü ve nereye taşınıp
gönderileceği,
Ocağın tahmini durumu ve büyüklüğü,
gösterilir.
Bu dilekçeye ocağın açılıp işletilmesinden dolayı doğacak zarar ve
ziyanın ödeneceğine dair bir adet kefalet senedi ile arazi bir başka
kimsenin tasarrufu altında ise rızasının alındığına ve kendisine ne
kadar bedel veya ücret verileceğine ve ne kadar bir süre için mukavele
yapıldığına dair arazi sahibi tarafından mühürlü ve noterden onaylı bir
senet bağlanacak ve açılması ve işletilmesi için başvurulan ocaklardan
çıkarılacak maddelerin gerek ham, gerek işlenmişinden ikişer parça örnek
(numune) de birlikte verilecektir.
Bu numunelerden biri mahallindeki resmi dairede
alıkonulup, diğeri 15 inci maddede yazılı olduğu şekilde Maden
Bakanlığına gönderilecektir. Ocağın işletilmesi için toprak altında kuyu
ve mağara açmak gerekirse, aşağıda belirtildiği gibi düzenlenecek
haritanın üç nüshası dilekçeye bağlanmalıdır. Bu nüshalardan bir mahalli
dairede saklanır ve diğeri 15 inci madde uyarınca Maden Bakanlığına
gönderilir, üçüncü nüshası da onaylanarak dilekçe sahibine verilir. Sözü
geçen harita 1/500 ölçeğinde düzenlenip, bunda ocağın açılması ve
işletilmesine gerekçeli arazinin miktarı ile ocağın açıldığı arazinin
sınırları ve o sınırdan itibaren dört yönde ikiyüz ellişer metre uzaklık
içinde mevcut bütün binalar ile her yönde ikiyüz ellişer metre uzaklık
içinde mevcut bütün binalar ile her çeşit akarsu ve açılması gerekli
kuyu ve mağara çıkışları gösterilecektir.
(Not: 1925 tarihli Genelge'ye göre, bu maddede istenildiği gibi evrakın
ve belgelerin Maden Bakanlığına gönderilmesine gerek olmayıp, her türlü
incelemenin il'de yapılması ve sonuçlandırılması yeterlidir.)
DEVLETİN HÜKÜM VE TASARRUFU ALTINDAKİ VE DEVLETİN ÖZEL MÜLKİYETİNDEKİ
YERLERDE BULUNAN OCAKLAR İLE İLGİLİ KAPSAM NEDİR?
178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 13/b maddesi gereğince, hazinenin özel
mülkiyetindeki yerler ile ormanlar ve devletin hüküm ve tasarrufu
altındaki diğer yerlerde bulunan taş, kum ve çakıl ocakları Milli Emlak
Genel Müdürlüğü tarafından kiraya verilecek, il özel idare tarafından da
Taşocakları Nizamnamesinin 19 uncu maddesine göre ruhsatlandırılarak,
rüsuma bağlanacaktır.
186 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinde; taş, kum ve
çakıl ocaklarının kiraya verilmesi esas usulleri;
" F- Orman sınırları içinde, Devletin özel mülkiyetinde
ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde bulunan taş, kum ve
çakıl ocakları teşkilatımızca kiraya verilecektir.
Devletin hüküm ve tasarrufu altında veya orman
sınırları içinde bulunup, 484 sayılı KHK'nin yürürlüğe girdiği
13.07.1993 tarihinden önce özel idare veya orman idaresince kiraya
verilen taş, kum ve çakıl ocaklarına ait kira bedellerinin, kiracı ile
akti ilişkinin devam etmekte olduğu dikkate alınarak, sözleşmelerin sona
ereceği tarihe kadar; sözü edilen idarelerce tahsil edilmesine devam
edilecektir. Sözleşmenin bitim tarihinden itibaren, kiraya verme işlemi
Bakanlığımızca yapılacaktır.
Taş, kum ve çakıl ocakları, kiraya verilmeden önce, o
yerde ocak açılmasında sakınca olup olmadığı hususu, Karayolları Bölge
Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğü, İl Özel İdare Müdürlüğü,
Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı gibi kuruluşlardan sorulacak, ocak
açılmasında sakınca olup olmadığı belirlendiği takdirde, kiraya verme
işlemlerine başlanacaktır. Şayet ocak orman sınırları içinde ise, bu
alanda ocak açılmasına izin verildiğine dair, Orman Genel Müdürlüğünden
alınacak izin belgesi istenecektir.
Taş, kum ve çakıl ocağının tahmini kira bedelinin
tespitinde, öncelikle ocak sahasında bulunan malzemenin metreküp veya
ton olarak miktarı belirlenecek, daha sonra bu malzemenin ocaktaki
fiyatı dikkate alınarak, tahmini kira bedeli aşağıdaki formüle göre
tespit edilecektir.
(m3 veya ton olarak taşınmaz malda bulunan malzeme
miktarı) x (m3 veya ton olarak malzemenin ocaktaki fiyatı) = (tahmini
kira bedeli)
kira süresi, ocakta bulunduğu belirlenen malzemenin, ne kadar sürede
alınabileceği gözönünde bulundurularak tespit edilecektir.
Bir yıldan uzun süreli ihalelerde ve müşterinin kira
bedelini taksitle ödeme talebinde bulunması halinde, ilk yıl kira bedeli
aşağıdaki formüle göre belirlenecektir.
(İhale Bedeli) :
(Kira Süresi) = (İlk Yıl Kira Bedeli)" olarak belirlenmiştir.
Taş, kum, çakıl ve toprak ocaklarının kiraya verilmesinde yetki hususu
ise 202 Sıra Nolu Milli Emlak Genel Tebliğinde;
"Ormanlar ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki diğer yerler ile
Devletin özel mülkiyetindeki yerlerde bulunan su ürünleri üretim
yerleri, kaynak suları, taş, kum, çakıl ve toprak ocaklarının kiraya
verilmesi işlemlerini yapmak hükümleri getirilerek, bu gibi yerlerin
kiraya verme yetkisi Bakanlığımıza verildiğinden, 186 sayılı Milli Emlak
Tebliğinin F bölümüne göre işlem yapılmaya devam edilecektir" şeklinde
tespit edilmiştir.
TAŞ, KUM VE ÇAKIL OCAKLARININ RUHSATLANDIRILMASI KOŞULLARI NELERDİR?
Taş, kum ve çakıl ocakları, Devletin özel mülkiyetindeki taşınmaz mallar
ile Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunun yerlerde işletilecekse,
öncelikle Milli Emlak Genel Müdürlüğünden kiralanması, daha sonra da
Taşocakları Nizamnamesi'nin 4 üncü maddesi gereğince ihaleye gidilmeden
kiracı adına özel idare tarafından Tüzüğün 19 uncu maddesine göre ruhsat
verilerek rüsuma bağlanması gerekmektedir.
GERİ
|
|
.
